Einar Freyr

Bangsímon og orðasafnið

einarfreyr — Sat, 31 Dec 2011 04:07:42 +0000

Við Árni Gunnar, sonur minn, höfum verið að lesa saman nokkrar síður á dag í Bangsímonbókinni Húsinu á Bangsahorni eftir A.A. Milne í góðri þýðingu Guðmundar Andra Thorssonar frá árinu 2009 en ÁG fékk bókina í jólagjöf. Í gær lásum við um lítið orðasafn, eða e.t.v. öllu heldur lítið minni, Bangsímons (bls. 43-44):

„„Hann segir þetta aftur,“ sagði Bangsímon, „og ég held áfram að raula. Og það kemur honum í uppnám. Því að þegar maður segir „Ho-hó!“ tvisvar í röð og hlakkandi og hinn bara raular þá finnur maður allt í einu, þegar maður ætlar að fara að segja það í þriðja sinn að — að — sko maður finnur –“

„Hvað?“

„Það það er það ekki,“ sagði Bangsímon.

„Ekki hvað?“

Bangsímon vissi hvað hann meinti en af því að hann hafði svo ósköp lítinn heila mundi hann ekki eftir neinum orðum.“

Mér er ekki alveg ljóst af hverju Bangsímon á erfitt með að koma hugsunum sínum í orð, þ.e. ég veit ekki hvort hann býr yfir þeim orðaforða sem hann þarf til að tjá hugsanir sínar eða hvort hann einfaldlega man þau ekki í svipinn (hann man þau þá kannski síðar). Þetta er að minnsta kosti mjög áhugavert; þrátt fyriri lítinn heila er ekkert að setningafræðinni (syntaxinum), beygingum og orðmyndunum (morfólógíu) eða hljóð(kerfis)fræðinni heldur þarf hann eingöngu stærri heila fyrir sjálf orðin.

(Hér má svo benda á annað athyglisvert í textanum að ofan en það er notkun Bangsímons á óákveðna fornafninu maður. Bangsímon myndi ekki tala um sjálfan sig sem mann (sem sagt manneskju) en getur engu að síður notað fornafnið maður til að vísa til sjálfs sín. Ef hann vill svo gera uppreisn getur hann búið til ópersónulega fornafnið bangsi, rétt eins og ýmsar konur nota ópersónulega fornafnið kona.)

Hikorð eru … hérna … prýðileg!

einarfreyr — Sun, 22 May 2011 13:03:44 +0000

Nýleg rannsókn á hikorðum í ensku, t.d. uh, um og er, leiðir í ljós að þau gagnast börnum á máltökuskeiði. Fullorðnir nota hikorðin gjarnan þegar þeir eiga erfitt með að finna rétta orðið yfir það sem þeir ætla að lýsa. Þannig fá börn skilaboð um að þau eigi að veita orðinu eða orðunum eftirtekt. Auðvitað gætu hikorð gagnast börnum á annan hátt, eins og Hlíf benti mér á, því að maður notar oft hikorð áður en maður hættir við setninguna sem maður er byrjaður að mynda.

http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1467-7687.2011.01049.x/abstract

http://www.newscientist.com/article/mg21028095.800-baby-brain-expert-ums-and-ers-help-children-learn.html

Stórskemmtileg rannsókn … á krákum!

einarfreyr — Mon, 09 May 2011 01:24:02 +0000

Af hverju eru málfræðingar heillaðir af íslensku?

einarfreyr — Sat, 02 Apr 2011 16:26:51 +0000

Fimm mínútna málfræðingurinn svarar því (á ensku).

Ótæk setning dagsins 8

einarfreyr — Thu, 20 Jan 2011 23:30:35 +0000

*Jón er oft farinn til Boston.

Jóhannes Gísli Jónsson. 1992. The Two Perfects of Icelandic. Íslenskt mál 14:129-145. Dæmi (26b), bls. 143.

Ótæk setning dagsins 7

einarfreyr — Sat, 15 Jan 2011 20:45:30 +0000

(?) Það var gefið peningana Stefáni

Setningin miðast við þá sem hafa nýju þolmyndina í sínu máli, þ.e. hún ætti að vera frekar slæm að mati NÞ-málhafa.

Helgi Skúli Kjartansson. 1991. Nýstárleg þolmynd í barnamáli. Skíma 14(1):18-22. Dæmi 8, bls. 18.

Ótæk setning dagsins 6

einarfreyr — Wed, 12 Jan 2011 23:36:36 +0000

Það var gripinn einhver nemandi (?*af kennaranum).

Höskuldur Þráinsson. 2007. The Syntax of Icelandic. Cambridge University Press, Cambridge. Dæmi (5.61a), bls. 272.

Ótæk setning dagsins 5

einarfreyr — Mon, 10 Jan 2011 22:26:33 +0000

**Það var einhver barið mig.

Þórhallur Eyþórsson. 2008. The New Passive in Icelandic really is a passive. Grammatical Change and Linguistic Theory. The Rosendal papers, bls. 173-219. Benjamins, Amsterdam. Dæmi (50), bls. 194.

Ótæk setning dagsins 4

einarfreyr — Sat, 08 Jan 2011 18:51:44 +0000

*Þetta er versta bók sem verið hefur t skrifuð.

Jóhannes Gísli Jónsson. 1991. Stylistic fronting in Icelandic. Handrit. Dæmi (17), bls. 7.

Ótæk setning dagsins 3

einarfreyr — Wed, 05 Jan 2011 16:56:43 +0000

*Ég var gladdur af þessari frétt.

Peter Svenonius. 2002. Icelandic Case and the Structure of Events. Journal of Comparative Germanic Linguistics 5: 197-225. Dæmi (11b), bls. 203.